Không phòng máy hiện là tiêu chuẩn phổ biến nhất của thang máy gia đình tại Việt Nam hiện nay — không phải một tính năng cao cấp, cũng không phải giải pháp thay thế. Hầu hết công trình nhà ở mới xây từ 2015 trở lại đây đều dùng dạng này.
Bài viết giải thích rõ không phòng máy là gì, khác gì dạng có phòng máy trước đây, các điều kiện kỹ thuật cần đáp ứng — và cách chọn tải trọng 350kg, 450kg hay 630kg cho phù hợp với công trình thực tế.
1. Có phòng máy và không phòng máy — khác nhau ở đâu?
Để hiểu tại sao không phòng máy lại phổ biến hơn, cần biết dạng cũ hoạt động như thế nào.
1.1 Dạng có phòng máy (dạng cũ)
Thang máy gia đình thế hệ cũ dùng động cơ có hộp số — cồng kềnh, cần đặt trong một phòng riêng bên trên hố thang. Để lắp được dạng này, công trình phải đáp ứng:
- OH (overhead) từ cos sàn hoàn thiện tầng trên cùng có cửa thang lên tới dạ dưới sàn phòng máy: tối thiểu 4.200mm.
- Phòng máy bên trên: cao thêm 1.600 – 2.000mm nữa.
Tổng chiều cao cần thêm so với sàn tầng trên cùng: 5.800 – 6.200mm. Với nhà phố Hà Nội bị hạn chế chiều cao xây dựng, con số này gần như không khả thi hoặc phải lựa chọn bớt đi một điểm dừng.
1.2 Dạng không phòng máy (tiêu chuẩn hiện nay)
Động cơ không hộp số (gearless) nhỏ gọn hơn nhiều — không cần phòng máy riêng. Bệ máy được gác trực tiếp lên dầm chịu lực của hố thang, toàn bộ cơ cấu nằm gọn trong không gian hố thang.
Dầm gác bệ máy trong đỉnh hố thang không phòng máy có trên mô hình 3D kết cấu hố thang.
OH yêu cầu: từ 4.000mm trở lên tính từ cos sàn hoàn thiện tầng trên cùng có cửa thang đến điểm kê bệ máy trên dầm chịu lực, cộng với khoảng cách từ điểm kê lên móc treo thi công bên dưới tum. Thực tế đa số công trình đạt OH 4.200mm là vận hành tốt.